ادامه تنش در مناسبات قاهره - ریاض

بازدید مشاور پادشاه عربستان از سد النهضه اتیوپی خشم هرچه بیشتر مقامات قاهره را برانگیخت. یک منبع آگاه در اتیوپی گزارش داد احمد الخطیب، مشاور پادشاه عربستان در دفتر سلطنتی چند روز قبل، از سد النهضه اتیوپی بازدید کرد که این اقدام خشم مقامات مصری رابیش از پیش برانگیخت که خود حکایت از تنشی جدید در روابط دو کشور دارد.

به گزارش رسانه‌های مصری برنامه کاری سفر الخطیب و هیئت همراهش به ویژه بازدید از سد النهضه از قبل اعلام نشده بود و هیچ اطلاعاتی نیز پیرامون آن در خبرگزاری رسمی عربستان تا روز شنبه 9:30 به وقت گرینویچ منتشر نشده بود ولی خبرها حاکی است که  مشاور پادشاه عربستان در دفتر پادشاهی روز جمعه وارد آدیس آبابا شده و درست در همان روز از سد بازدید کرد و سمنجاو بقلی، مدیر این طرح نیز از وی استقبال کرد.

در حالی که قاهره از تاثیر این سد بر سهم سالانه مصر از آب‌های نیل هراس دارد، طرف اتیوپیایی پس از موضع گیریهای رسانه‌های مختلف عربی هم زمان تاکید دارد که این سد برای این کشور منفعتی در زمینه تولید انرژی داشته و ضرری برای سودان و مصر ندارد همچنین گفتند حمایت مادی عربستان سعودی از ساخت سد النهضه و نیز سرمایه‌گذاری این کشور در بخش انرژی، جاده‌سازی، برق، کشاورزی و گردشگری در اتیوپی خواسته این کشور بوده است.

در پی این دیدار بعضی از رسانه‌های عربی اعلام کردند که این بازدید مسئول سعودی از سد النهضه در جهت سرمایه‌گذاری عربستان در اتیوپی به ارزش 13 میلیارد دلار صورت گرفته است و عربستان برای استفاده از سد النهضه جهت رساندن برق به سودان و یمن در چارچوب حمایتش از دو کشور به ضرر منافع مصر برنامه‌ریزی کرده است.

این در حالی است که تحلیلگران و سیاست‌مداران مصری این سفر را به منزله "پشت سر گذاشتن تمامی خط قرمزها و نیرنگ آشکار" به شمار می‌آورند.

در این زمینه، محمد نصرالدین علام، وزیر اسبق منابع آبی و آبیاری مصر گفت که بازدید مشاور پادشاه عربستان از سد النهضه اقدام بی‌سابقه، خطرناک و یک نیرنگ آشکار است که در پاسخ به اختلافات میان مصر و عربستان انجام شده است. وی افزود همکاری با یک کشوری که امنیت آبی مصری‌ها را تهدید می‌کند، اقدامی غیرمسئولانه علیه منافع ملت مصر است.

همزمان، هانی رسلان، نائب رئیس مرکز پژوهش‌های سیاسی و اقتصادی الأهرام هم اعلام کرد که بازدید مشاور پادشاه عربستان از سد النهضة ابعاد سیاسی به همراه داشته است. وی افزود این سفر اشاره به این دارد که عربستان تمامی خط قرمزها را پشت سر گذاشته است و در کنار آدیس آبابا علیه مصر ایستاده است.

رسلان تاکید کرد که بازدید هیئت عربستانی از سد النهضه به معنای رسیدن به مرحله انتقام جوئی است و این اقدام در پاسخ به برداشت اشتباه ریاض از موضع مصر در قبال سوریه انجام شده است هر چند که این موضع عربستان در حقیقت به تمامی مردم مصر لطمه وارد می‌کند و عربستانی‌ها به صورت درست مواضع را در نظر نمی‌گیرند و تحرکات آنها حساب و کتاب شده نیست و آنها توازن را از دست داده‌اند.

اقدام اتیوپی برای ساخت سد النهضه و کاهش سهم سالانه مصر از آب رود نیل از مدت‌ها پیش به موضوعی نگران‌کننده برای این کشور مبدل شده است بنابراین عربستان سعودی با تمایل نشان دادن برای سرمایه‌گذاری در ساخت این سد، در واقع به مصر چنگ و دندان نشان می‌دهد و مصر هم که احداث سد النهضه بر روی رود نیل را عامل کاهش سهم سالانه خود از آب این رود می‌داند معتقد است، این طرح بر برنامه‌های اصلاحات اراضی این کشور تاثیر منفی خواهد گذاشت چرا که به این طریق اتیوپی مستقیماً و به شکل راهبردی کنترل آب رود نیل آبی را به دست خواهد گرفت.

گفتنی است روابط مصر و عربستان سعودی اخیراً به دلیل مواضع مستقل قاهره درباره تحولات منطقه و به ویژه پس از رای مثبت مصر به طرح پیشنهادی روسیه در مورد سوریه در شورای امنیت سازمان ملل و نزدیکی بیشتر این کشور به محور مقاومت و مخصوصاً ایران و مخالفت مصر با نسبت دادن افکار تکفیری سعودیها به اهل تسنن واختلاف سلیقه‌ها در موضوعات راهبردی و منطقه‌ای چون جزایر تیران و صنافیر و به دنبال آن قطع صادرات نفت آرامکوی سعودی به مصر و غیره به تیرگی گراییده و به نظر می‌رسد عربستان سعودی با توسعه روابط با کشور اتیوپی، درصدد تحت فشار قرار دادن قاهره باشد.

سفر الخطیب مشاور پادشاه عربستان در دفتر پادشاهی به اتیوپی دومین سفر مسئولان سعودی به این کشور ظرف چند روز به حساب می‌آید چرا که هفته قبل، عبدالرحمان بن عبدالمحسن الفضلی، وزیر کشاورزی عربستان به اتیوپی سفر کرده بود.

---------------------------------------------

بررسی و تحلیل/ امین نجار