رویکرد علمی و توسعه آفرین به سواحل و جزایر

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما ؛ مدیر کل دفتر تقسیمات کشوری وزارت کشور از­ ایجاد منطق مشترک در قانون جدید تقسیمات کشوری و توجه به سواحل و جزایر خبر داد و گفت : برنامه‌های دفتر تقسیمات کشوری در زمینه کدگذاری، درجه بندی و تدقیق سطوح تقسیمات کشوری بزودی آغاز می‌شود.
سید سعید جلالی با بیان اینکه ماموریت وزارت کشور بر دو رویکرد «حل مشکلات مردم» و «اعمال حاکمیت درست دولت مبتنی است و تقسیمات کشوری در این دو رویکرد وظایفی بر عهده دارد ، اظهار کرد: در رویکرد اول و حل مشکلات مردم، هدف وزارت کشور کسب رفاه حداکثری مردم و تامین رضایت آنهاست. وزارت کشور رصد می کند کجا و چگونه می توان از رنج و آلام شهروندان کم کرد ما نیز در حوزه تقسیمات کشوری، کسب رضایت مردم و حل مشکلات آنها را در سراسر کشور دنبال می کنیم.
وی افزود: رویکرد دوم مبتنی بر اعمال حاکمیت درست دولت بر امور است و همه اقدامات دولت در بحث توسعه، رفاه مردم، آمایش سرزمینی، مسائل اجتماعی و دیگر مسایل را در بر می گیرد. هر گونه اقدامی در موضوع تقسیمات کشوری باید عقلانی و منطقی باشد تا زمینه رشد و توسعه متوازن کشور را فراهم آورد. در غیر این صورت هم دولت دچار مشکل می شود و هم مردم در اداره امور با دولت مشارکت نمی کنند با فقر مشارکت مردم حتی ممکن است در مواقعی به تنش های اجتماعی تبدیل شود.
مدیر کل دفتر تقسیمات کشوری وزارت کشور همچنین با اشاره به اینکه تقسیمات کشوری به آسیب‌شناسی اقدامات گذشته خود نیاز دارد تا اگر اشکالاتی در عملکرد گذشته وجود دارد؛ آنها را رفع کند و اقدامات صحیح و مناسب خود را نیز ادامه دهد؛ تصریح کرد: نگاه ما باید معطوف به حال و آینده باشد. چه در آسیب شناسی گذشته و چه در نگاه به آینده باید از خرد جمعی متخصصان مثل تاریخ دانان، زبان شناسان، جغرافیدانان و سایر رشته های علمی استفاده کنیم زیرا تقسیمات کشور امری مشارکت پذیر است و از همه دیدگاه‌ها و رشته‌های علمی بهره می برد.
جلالی با تاکید بر اینکه تقسیمات کشور هم در زمینه نگه دارندگی و صیانت‌بخشی و هم در حرکت دهی و انگیزش ، وظایفی دارد ، افزود: ایجاد واحدها و سطوح جدید ابتدایی‌ترین و سطحی‌ترین وظیفه اداره کل تقسیمات کشوری است هر چند این وظیفه هم بسیار مهم است اما از نظر من آنچه اهمیت زیادتری دارد صیانت از میراث گذشته است آن اکسیری که ما ایرانیان را به هم پیوند داده است یعنی میراث معنوی، فرهنگی و تمدنی ما. سوال اینجاست که این میراث معنوی در کجای تقسیمات کشوری دیده شده است؟ قانون‌گذار در بحث «جای نام‌ها» به این میراث معنوی توجه کرده است. جای نام‌ها که هویت ملی، منطقه‌ای و تمدنی ماست، نقش تقسیمات کشوری باید تبیین شود.
مدیرکل دفتر تقسیمات کشوری وزارت کشور ادامه داد: وقتی به این دفتر آمدم متوجه شدم در این بخش بخصوص در سیاست نامگذاری درست مرزها کار چندانی نشده است. چندین نهاد متولی امر نامگذاری در مناطق مرزی بودند که بعضا اسامی غیر اصولی بر مناطق می گذاشتند. نیاز داریم در برخی مناطق، نام های تاریخی خود را احیا کنیم تا این نام‌ها بیانگر قدمت تاریخی ما باشد. در کنار احیای نام‌های تاریخی و فرهنگی، مکان‌هایی مثل روستا، شهر یا اسکله های جدید ایجاد می شود یا مکان‌هایی وجود دارد که پیش از این برای ما اهمیتی نداشته است مثل زیردریاها اما امروزه با توجه به توسعه ارتباطات و فناوری اطلاعات، عوارض زیردریا هم برای ما مهم است.
نامگذاری و هویت‌دهی به این مناطق در حوزه تقسیمات کشوری ضروری است که در گذشته به این موضوع کمتر توجه شده بود و به صورت غیر اصولی نام هایی بر این مناطق گذاشته می شود مثلا یک نام برای پنجاه نقطه کشور گذاشته شده است در حالی که آن نام فقط در دو نقطه ریشه تاریخی و فرهنگی دارد.

کارگروهی برای تجمیع اسامی تاریخی و فرهنگی ایجاد کرده‌ایم
وی در ادامه با بیان اینکه ما مکلف هستیم در تقسیمات کشوری پیوند اجتماعی، انسجام و وحدت منطقه‌ای و ملی را در نظر بگیریم ، تصریح کرد: این موضوع در دفتر تقسیمات کشوری بررسی و آسیب شناسی شد و سپس دو جلسه با ده دستگاه و نهادی که به طور مستقیم یا غیرمستقیم در این زمینه وظیفه دارند از جمله وزارت خارجه، سازمان جغرافیایی، شیلات، وزارت فرهنگ و ارشاد اسلامی، جهاد کشاورزی ، سازمان بنادر و کشتیرانی، وزارت دفاع و نیروهای مسلح برگزار کردیم و موضوع نام‌گذاری مناطق به ویژه در سواحل جنوبی و شمالی کشور را بررسی کردیم چرا که سواحل برای ما بسیار مهم است. سواحل دالان‌های خروجی و ورودی کشور است و دنیای ایرانی در آنجا در تکاپوی بیشتری است. پس باید میراث فرهنگی و معنوی خود را در این سواحل به کار گیریم.
مدیر کل دفتر تقسیمات کشوری وزارت کشور گفت: بنابراین ما کارگروهی با نهادهایی که اسامی برخی از آنها را اشاره کردم تشکیل دادیم تا مجموعه نام‌هایی که در اختیار این نهاد است به همراه سیاست ها را مرور و تجمیع کنیم و بعد از آن برای نامگذاری مناطق و مکان‌ها از آنها استفاده کنیم.
جلالی همچنین با اشاره به اینکه اولویت نام‌ها بر فرهنگ دیرینه منطقه و سمبل و نماد انسجام ملی در مناطق مرزی است؛ خاطرنشان کرد: میراث تاریخی و تمدنی جنوب کشور با میراث ملی کشور در هم تنیده است بنابراین احیای میراث معنوی و فرهنگی جنوب کشور به احیای فرهنگ ملی هم کمک می کند. در تقسیمات کشوری اسامی تاریخی و فرهنگی را جمع‌آوری می‌کنیم و با نام‌گذاری مناطق مختلف کشور با مبنای مذکور، از میراث معنوی و فرهنگی خود محافظت می کنیم. اگر این اسامی مکان های مرزی را ثبت نکنیم، دیگران آن را با نامی دیگری و البته جعلی ثبت می کنند.
وی افزود: ما از این مناطق در کشور زیاد داریم که مردم آنها را با نام های ریشه دار می شناسند ولی ما آن اسامی را ثبت نکرده‌ایم. این اسامی را جمع‌آوری و برای ثبت رسمی به هیئت دولت ارسال می کنیم و پس از تصویب دولت، اسامی مناطق پیشنهاد شده در تقسیمات کشوری رسمیت می یابد.
مدیر کل دفتر تقسیمات کشوری وزارت کشور گفت: برخی از این اسامی تاریخی و فرهنگی فراموش شده و مورد غفلت واقع شده است و دولت و نخبگان هم برای حفظ این اسامی با مردم وارد گفت و گو نشده‌اند. از سویی مردم خواهان تغییر برخی از اسامی مناطق خود هستند زیرا آنها را بد و زشت می دانند بنابراین ما کارگروهی را برای بررسی این درخواست ها تشکیل داده ایم تا درخواست آنها ابتدا در شهرستان‌ها و سپس در استان‌ها بررسی شود و سپس برای تقسیمات کشوری فرستاده می شود تا در کارگروه نامگذاری بررسی شود.

باید از میراث فرهنگی و تمدنی خود بخصوص در مرزها مراقبت کنیم
وی همچنین بیان کرد: برخی از نام‌هایی که برای تغییر می آید گاهی جزء میراث دو هزار ساله ماست مثلا مردم تقاضای تغییر اسم مکانی به نام تنبان را داشتند زیرا آن را بد و زشت می دانستند در حالی که تنبان به معنای دو تنب یا خشکی بود یا در موردی دیگر مردم خواستار تغییر نام مکانی بودند در حالی که اصل این اسم « ابراهیم خوره» بوده و یکی از نام های اصیل ایرانی است که به شهرها و مناطق یا مکان های بزرگ اطلاق می‌شده اما در محاوره "و" حذف شده و مانند اردشیر خوره یا شاپور خوره بوده است . گاهی مردم برای فرار از این نام ها، به نام هایی مجهول و بی مسما روی می‌آورند بنابراین گفت و‌گو با مردم برای توجیه آنها در این موضوع ها نیاز است.
باید از میراث فرهنگی و تمدنی خود به ویژه در مرزها مراقبت کنیم زیرا گاهی یک نام در این مناطق نقش یک پادگان را ایفا می کند. این موضوع در تقسیمات کشوری مغفول بود که ما تلاش داریم آن را احیا کنیم .

به نقش جزایر و سواحل در تقسیمات کشوری کمتر توجه شده است
جلالی با اشاره به اینکه در نظام تقسیمات کشوری از سال 1316 سواحل و جزایر کمتر دیده شده و آنها از تقسیمات کشوری رانده و تقسیمات کشوری از آب به سمت خشکی هل داده شده است ، گفت: اهمیت این جزایر بسیار زیاد است زیرا گاهی یک جزیره در یک منطقه استراتژیک و ژئوپلتیکی قرار دارد و درصد بالایی از درآمد کشور از آن جزیره حاصل می شود. این جزایر و سواحل در تقسیمات کشوری دیده نشده است به طور مثال مکران به لحاظ ژئواکونومیکی برای ما مهم است و باید در تقسیمات کشوری به آن توجه شود.
این مناطق هرچند محروم هستند اما ظرفیت های زیادی برای توسعه دارند و دولت هم تصمیم گرفته است در این مناطق سرمایه گذاری کند بنابراین برای نقش‌آفرینی تقسیمات کشوری در این بسترسازی باید مطالعه بیشتری صورت گیرد.

مردم در تدوین قوانین مشارکت کنند
وی در بخش دیگری از این گفت‌وگو با اشاره به اینکه قانون جدید تقسیمات کشوری آماده شده است ، اظهار کرد: البته وزیر کشور اصرار داشت که مردم در تدوین قوانین مشارکت داشته باشند و دستور داد که پس از تهیه و تدوین پیش نویس قانون، فراخوان دهیم تا نخبگان و مردم نظر خود را درباره آن بیان کنند. فراخوان را اعلام کرده و تا 22 بهمن برای نظرخواهی از مردم و نخبگان در نظر گرفته ایم.
مشارکت مردم در تقسیمات کشوری بالاست زیرا تقسیمات کشوری با زندگی مردم سروکار دارد.
مدیر کل دفتر تقسیمات کشوری وزارت کشور تاکید کرد : گاهی فردی از جنوب کشور به دفتر ما می‌آید و پیشنهادی درباره تقسیمات کشوری دارد. مردم، استانداری‌ها و نخبگان از فراخوان ما استقبال و نظر خود را به ما اعلام کرده اند. ما هم نظرهایی را که به دستمان رسیده است به وزیر کشور اعلام می کنیم و پس از تایید ایشان، به هیئت وزیران ارسال می کنیم تا پس از تایید در هیئت وزیران در قالب لایحه به مجلس شورای اسلامی ارسال شود.

منطق مشترکی در قانون جدید تقسیمات کشوری ایجاد کردیم
مدیرکل دفتر تقسیمات کشوری وزارت کشور درباره ویژگی‌های قانون جدید تقسیمات کشوری خاطرنشان کرد: قوانین قبلی پراکنده بوده و متناسب با نیازهای هر دوره، نمایندگان مجلس کمبودها را به قانون تقسیمات کشوری افزودند و این قانون چندین بار اصلاحیه خورده است.
در مراحل تهیه قانون جدید تقسیمات کشوری، این اصلاحیه‌ها را جمع کردیم زیرا برخی از این اصلاحیه‌ها با بخش های دیگر مغایرت داشت. برخی از اصلاحیه‌ها هم دارای منطق کارشناسی، علمی و منطقی نبود. تلاش کردیم منطق مشترکی بر این قانون استوار کنیم. از سویی جامعه دچار تغییراتی شده است بنابراین تقسیمات کشوری نمی تواند متعلق به یک دوره خاصی بدون لحاظ تحولات اجتماعی باشد.
وی اظهار کرد : مثلا از تغییرات ایجاد شده در پیش نویس جدید لحاظ جمعیت و مناطق شناور و فصلی است. در گذشته عشایر در جابجایی و حرکت بوده‌اند اما بخش اعظمی از این عشایر در این سال‌ها یکجانشین شده‌اند. از سوی جمعیت‌هایی هستند که مثلا پنجشنبه و جمعه از تهران خارج و در نقاط دیگری غیر از تهران ساکن می شوند که در تقسیمات کشوری این نقاط باید دیده شود. ما به این تغییرات جامعه توجه داریم و برای آن در قانون جدید تقسیمات کشوری شرایطی را در نظر گرفته‌ایم.
جلالی درباره ارتبابط تقسیمات کشوری و حاشیه‌نشینی گفت: تقسیمات کشوری به صورت مستقیم با حاشیه نشینی ارتباطی ندارد اما اگر حدود تقسیمات کشوری مناسب نباشد و دو منطقه را که مکمل هم هستند مثل کوهپایه و دشت که از نظر منابع آب مشترک هستند، از هم جدا کند. در واقع نظام درست تقسیمات کشوری به برنامه‌ریزان در جهت جلوگیری از مهاجرت و حاشیه نشینی کمک می کند زیرا گاهی جمعیت به خاطر برنامه‌ریزی نادرست به سمت مراکز مهاجرت می کند و این مهاجرت می تواند عاملی برای حاشیه نشینی شود. همچنین تقسیمات کشوری نادرست می تواند در ایجاد حاشیه نشینی نقش داشته باشد.

تقسیمات کشوری نباید ابزار دست بازیگران عرصه سیاست باشد
جلالی با تاکید بر اینکه تقسیمات کشوری نباید ابزار دست سیاستمداران باشد تا آنها به ویژه در انتخابات از این موضوع سوء استفاده نکنند ، تصریح کرد: کار منطقی و کارشناسی تقسیمات کشوری اگر سیاسی و همراه با خواست سیاستمداران پیش رود، فقط برای یک دوره خاصی پاسخگوست به همین دلیل ما در تقسیمات کشوری همواره تلاش کرده‌ایم از تقسیمات کشوری ابزاری استفاده نشود. وقتی از تقسیمات کشوری ابزاری استفاده شود نتیجه آن همان اصلاحیه‌هایی غیرمنطقی و غیرکارشناسی است که در پیش نویس قانون تقسیمات کشوری تلاش بر اصلاح ان داریم.
فردی برای اینکه بخواهد نماینده مجلس شورای اسلامی شود درباره تقسیمات کشوری قول می دهد و برای آنکه به هدف خود برسد، قانون را تغییر می دهد.
وی ادامه داد: در تقسیمات کشوری اگر قرار باشد کار غیرکارشناسی و غیرمنطقی انجام شود، کار نکردن بهتر از کار کردن است. هشت سال در این کشور با تقسیمات کشوری بازی شده است مثلا مکانی با ده هزار جمعیت به شهرستان تبدیل شده است و مکانی با 120 هزار جمعیت همچنان بخش است. این روند نشان از اعمال نفوذ کارگزاران سیاسی در تقسیمات کشوری است. ما در این زمینه ما نه خسّت می ورزیم و نه گشاده دست هستیم بلکه براساس قانون عمل می کنیم.

گفت‌و‌گو با مردم با استقبال آنها مواجه شده است
مدیرکل دفتر تقسیمات کشوری وزارت کشور در ادامه با بیان اینکه گاهی ایجاد سطوح تقسیمات کشوری (بخش، شهرستان و ...) به نفع مردم آن منطقه نیست ، گفت: در برخی مواقع مردم بر ایجاد تقسیمات جدید اصرار دارند زیرا به شکل نادرستی در کشور بودجه‌ریزی و برنامه توسعه با تقسیمات کشوری گره خورده است در حالی که اگر تفویض اختیارات باشد ، فرمانداری‌ها و بخشداری‌ها دارای اختیارات کافی برای حل مشکلات مردم می شوند و برای عقب نماندن از توسعه دنبال ایجاد واحد جدید نمی روند. از سویی برای برنامه‌ریزی به همگنی سرزمینی و مدیریت یکپارچه نیاز است مثلا اگر در تقسیمات کشوری آب‌گیر و آب‌ریز یک حوضه را از هم جدا کنید، درگیری و تنش در حوزه آب ایجاد می شود.
جلالی همچنین با اشاره به اینکه در بیش از یک سال اخیر 18 سفر به روستاها و مناطق دوردست که پیشنهاداتی برای تقسیمات کشوری مطرح کرده‌اند، داشته ام ، خاطرنشان کرد: بعضا به برخی از مناطق چندین بار سفر می شود تا تقاضاها به صورت دقیق بررسی شود. در یکی از سفرها نزدیک به سه ساعت با مردم و نخبگان صحبت کردم و نظر آنها را جویا شدم و همیشه سعی کرده ایم رویه ارتباط با مردم و گفت و گو با آنها را دنبال کنیم.
وی بیان کرد: این رویه ما با استقبال خوب مردم مواجه شده است؛ البته در بعضی موارد مردم راضی و قانع می شوند و در برخی دیگر راضی نمی شوند.
جلالی افزود: تلاش ما این بوده است که اجازه ندهیم به راحتی روستاها به شهر تبدیل شود زیرا روستا محل تولید است. حرف ما این است که روستاهایی که جمعیت بالایی دارند، همان خدمات و اختیارات شهرها را داشته باشند تا مردم آن روستاها احساس نکنند که حتما باید تبدیل به شهر شوند تا توسعه یابند. البته بهترین وضعیت در شرایطی است که بتوانیم ذهنیت و منطق خود و مردم را به هم نزدیک و آنها را توجیه کنیم که در مواردی هم در این زمینه موفقیت داشته ایم.

تقاضاهای تقسیمات کشوری بسیار زیاد است
وی درباره تعداد درخواست‌های تقسیمات کشوری اظهار کرد: متاسفانه تقاضاهای تقسیمات کشوری بسیار زیاد بوده و به عدد چهار رقمی نزدیک شده است که ما بیش از 70 مورد آن را برای دولت فرستاده ایم که در دست بررسی است و امیدواریم دولت در این زمینه سریع عمل کند تا مطالبات منطقی و بحق مردم برآورده شود. انتظار ما از دولت و دبیرخانه مربوطه این است که فعالتر عمل کند.

دنبال کدگذاری، درجه بندی و تدقیق سطوح تقسیمات کشوری هستیم
جلالی با بیان اینکه در تقسیمات کشوری اولویت‌هایی در نظر گرفته‌ایم که یکی از مهم‌ترین آنها کدگذاری نقاط جمعیتی کشور است ، خاطرنشان کرد: دفتر تقسیمات کشوری که مرجع آگاهی درباره واحدها و سطوح تقسیمات کشوری است، خبر ندارد که دقیقا چند روستا در کشور وجود دارد که این نکته قابل تاملی است. با کدگذاری واحدها و سطوح تقسیمات کشوری، شناخت و سیطره ما بر واحدها افزایش می یابد. از ماه آینده استان‌های نمونه را مشخص می کنیم و از سال آینده این کدگذاری را به صورت گسترده انجام می دهیم که اقدام نوینی است.
وی همچنین با اشاره به اینکه اقدام دیگر در دستور کار ما درجه‌بندی واحدها و سطوح تقسیمات کشوری است ، افزود : با اجرای این طرح، مشارکت مردم در تقسیمات کشوری افزایش می‌‌یابد.
در این طرح تفاوت شهرهای قدیم و جدید بزرگ و کوچک و غیره مشخص می‌شود. به طور مثال تفاوت شهرستان بزرگ و کهنی مثل نیشابور و شهرستان تازه تاسیسی در همان منطقه را مشخص می کنیم تا به مردم نشان داده شود که برای تشکیل واحدها و سطوح جدید عجله نکنند.
مدیرکل دفتر تقسیمات کشوری وزارت کشور در ادامه بیان کرد: در درجه‌بندی تقسیمات کشوری هر واحدی جمعیت و وسعت بیشتری داشته باشد یا شاخص‌های امنیتی، اجتماعی، سیاسی و توسعه‌ای بهتری داشته باشد، در درجه یک قرار می گیرد و به همین ترتیب سایرواحدها در درجه دو و سه قرار می‌گیرند و مردم برای اینکه در واحد درجه یک قرار بگیرند، با سایر واحدها رقابت می کنند تا شاخص‌های امنیتی، سیاسی، اجتماعی، بهداشتی، زیرساختی و توسعه‌ای واحد خود را افزایش دهند.
اولین بار است که موضوع درجه‌بندی را در تقسیمات کشوری اجرا می کنیم و امیدواریم تا یکسال آینده اگر سایر مجموعه‌ها به کمک بیایند، این طرح را نهایی کنیم.
جلالی همچنین تصریح کرد: تدقیق حدود تقسیمات کشوری یکی دیگر از اولویت‌های ماست زیرا وقتی تعداد زیادی شهر و بخش در مدت زمان کوتاهی ایجاد شد، در حدود تقسیمات کشوری هم ابهاماتی بوجود می آید بنابراین لازم است حدود تقسیمات کشوری تدقیق و حریم شهرها مشخص شود.
پس از سال ها، تدقیق حدود تقسیماتی بین اصفهان و خمینی‌شهر را انجام دادیم و در این زمینه اصل را بر رفاه مردم گذاشته‌ایم زیرا این موضوع مورد تاکید وزیر کشور است.
وی گفت: بروزرسانی فهرست روستاها، مزارع و مکان‌های کشور، مطالعه و طراحی پایگاه داده عناصر و واحدهای تقسیمات کشوری، تشکیل کارگروه های استعلامات ارتقاء سطوح و واحدهای تقسیماتی، شناخت نقطه جمعیتی به عنوان روستا و کارگروه نامگذاری حوزه دریایی با تاکید بر خلیج فارس بخش دیگری از اقدامات انجام شده در اداره کل تقسیمات کشوری وزارت کشور است.