راهبرد جدید عربستان برای نفوذ در عراق

به گزارش سرویس بین الملل خبرگزاری صداوسیما، روزنامه الاخبار نوشت: عربستان مدتی است که تلاش خود را جهت نفوذ به عراق به ویژه استان‌های جنوبی آن از طریق طرح‌ها و اقداماتی که بوی جنگ نرم می‌دهند افزایش داده است. از حمایت مالی گرفته تا طرح‌های سرمایه گذاری و تجاری، ورزشی، رسانه‌ای و حتی شعر. پس از آن که تلاش عربستان برای مقابله با نفوذ ایران در این کشور با شکست روبرو شد، ریاض می‌کوشد به داخل بافت عراقی نفوذ کند.
پایگاه اینترنتی روزنامه الاخبار در یادداشتی به قلم دعاء سویدان آورده است: محمد بن سلمان در سفر اخیر خود به مصر با فخرفروشی ادعا کرد عربستان "موفق"! به محاصره ایران در همه جا شده و در برخی کشور‌های عربی از جمله عراق صاحب تاثیر و نفوذ است.

ذهنیت منفی عراقی‌ها نسبت به سعودی‌ها
از نظر نویسنده تلقی بن سلمان درباره کاهش نفوذ ایران در عراق از طریق سیاست‌های نرم، سیاست‌هایی که از طرح‌ها و توافقنامه‌ها و پول به جای سلاح و خودرو‌های بمب گذاری شده است؛ اما حقیقتی که به نظر می‌رسد از نظر مراجع تصمیم گیری عربستان دور مانده باشد این است که عراقی‌ها پس زمینه منفی و سنگینی در قبال عربستان در ذهن خود دارند که به راحتی و به سرعت نمی‌توان آن را از بین برد و از طرفی سایر طرف‌های صاحب نفوذ در عرصه عراق در برابر ریاض بیکار نخواهند نشست.
از زمان سفر عادل الجبیر وزیر خارجه عربستان به بغداد در فوریه سال ۲۰۱۷، تلاش گسترده برای نفوذ به استان‌های جنوبی عراق آغاز شد. استان‌هایی که ساکنان آن حس نزدیکتری نسبت به ایران دارند. از بین مناطق هدف، بصره سومین شهر بزرگ عراق و پایتخت اقتصادی این کشور که چند حوزه نفتی مهم در آن وجود دارد و با عربستان مرز مشترک دارد از جایگاه ویژه‌ای برخوردار است.
مسئله فقط به اعلام نظر مقامات عربستان مبنی بر تصمیم آن‌ها برای بازگشایی کنسولگری خود در بصره در آینده بسیار نزدیک محدود نشد. جشن این اتفاق با انتشار اخباری مبنی بر اقدام عربستان برای خرید اراضی گسترده‌ای از شهر بصره از طریق فروشندگان محلی املاک و مستغلات («روزنامه الأخبار»، شماره ۳۳۹۱)، نشانه‌ای خطرناک از منویات ریاض برای چپاول همه جانبه بصره است.

از مسابقات ورزشی تا بذل و بخشش مالی؛ صرفاً برای کاهش نفوذ ایران
روز بیست و هشتم فوریه سال جاری در ورزشگاه «جذع النخله» شهر بصره یک مسابقه فوتبال بین دو تیم ملی عربستان و عراق برگزار شد که در حدود چهل سال اخیر بی سابقه بود. رسانه‌های طرفدار ریاض، از این بازی به عنوان نقطه عطفی در روابط عربستان و عراق با ماهیت ورزشی - سیاسی به طور گسترده استقبال کردند. هم زمان، سعودی‌ها برای عراقی‌ها این طور وانمود کردند که عربستان در جدول شلوغ خود که مملو از بازی‌های داخلی و مسابقات آزمایشی بود عراق را برای برگزاری مسابقه برگزید تا به عراقی‌ها برای رفع تحریم‌های اعمال شده از سوی فدراسیون بین المللی فوتبال کمک کند.
مسئله به اینجا محدود نشد بلکه شاه عربستان تلاش کرد با بذل هزینه ساخت یک ورزشگاه خود را به عراقی‌ها نزدیک کند. غیر از آن قرار شد عربستان به سازمان‌های امدادرسان عراق بیست میلیون دلار کمک کند. عربستان در کنفرانس بین المللی کویت برای بازسازی عراق هم که اواسط فوریه گذشته برگزار شد یک میلیارد دلار از طریق صندوق توسعه عربستان کمک کرد. غیر از آن پانصد میلیون دلار هم برای تامین منابع مالی صادرات عربستان به عراق در نظر گرفت چنان که خبرگزاری بلومبرگ اعلام کرد این اعداد و ارقام نشان می‌دهند حمایت مالی وسیله ای- به زعم خود- برای تضعیف "نفوذ ایران" است و این را "اقدامی هوشمندانه" توصیف، اما درباره امکان توفیق آن ابراز تردید کرد.

از راهبرد سرمایه گذاری تا راهبرد زور
همچنین پیش بینی می‌شود عربستان به عراقی‌ها وعده فعالسازی مجدد خط لوله راهبردی بین منابع نفت عراق و بندر‌های عربستان در دریای سرخ را بدهد. این بندر‌ها هنگام جنگ دوم خلیج فارس با تصمیم ریاض بسته شده بود. عربستان در مقابل این اقدام، فرصت‌های سرمایه گذاری را به ویژه در استان بصره که شامل ایجاد جاده و طرح‌های کشاورزی و تجاری می‌شود از عراق مطالبه خواهد کرد. به این ترتیب راهبرد جایگزین عربستان در عراق بعد از سال‌ها شکست پیاپی مشخص می‌شود. راهبردی که از عناصر زور و اجبار در قبال کشوری که به تازگی از جنگی تمام عیار خلاصی یافته خالی نیست.

کار دشوار ولیعهد عجول سعودی
اما چیزی که باعث تضعیف این طرح می‌شود و آن را در معرض شکست قرار می‌دهد سه عامل اصلی است که نمی‌توان آن‌ها را نادیده گرفت: نخست این که طرحی اینچنین پیشرفته مستلزم صبر زیاد و امید بستن به آینده دور است به ویژه در کشوری مانند عراق که در آتش تروریسم گداخته شده و هنوز پیامد‌های آن در کشور نمودار است. اما این صبر و تامل در ولی عهد عجول سعودی که به دنبال دستیابی به اهداف خود به صورت یکجا و به سرعت است وجود ندارد.
دوم، طرف‌های دیگری هستند که با عربستان رقابت می‌کنند به عنوان مثال ایران اواخر سال ۲۰۱۷ بزرگ‌ترین طرح تجاری خود را در بازار عراق افتتاح کرد. البته این طرف‌ها عناصر قدرت دیگری هم دارند که شاید مهم‌ترین آن‌ها وجود نیروی مهمی مانند بسیج مردمی است. برخی دیگر هم با بغداد منافع راهبردی دارند که همکاری دوجانبه را می‌طلبد.
سوم، عراق پیچیدگی‌های سیاسی دارد که کمتر از یمن نیست از این رو عربستان خود را درون گردابی می‌بیند که خروج از آن آسان نیست.