زلزله بم و درس هایی که جدی گرفته نشدند

به گزارش خبرگزاری صدا و سیما زلزله ای که سحرگاه جمعه پنجم دی 1382 بم را لرزاند 6 و هفت دهم ریشتر بزرگی داشت و باعث ویران شدن اکثر بافت خشتی و گلی شهر و درهم فروریختن ارگ دو هزار ساله بم شد. امدادگرانی که در ساعتهای اولیه وارد بم شدند از این باغشهر زیبا به عنوان ویرانه ای بهت آور و تکان دهنده یاد میکنند که افراد زنده مانده در حادثه ، چنان شوک زده بودند که کسی را یارای حرف زدن نبود. برخی امدادگران میگویند در آن ساعت پراضطراب ، مانده بودند که کار خود را از کجا شروع کنند، از جستجو زیر آوار یا روحیه دادن به زنده مانده ها؟.
اما بم با همه مصیبت سنگینی که تحمل کرد خیلی زود به عرصه ای برای تجلی روح انسانیت ، فداکاری و هم نوعدوستی تبدیل شد. سیل امدادگران حرفه ای و داوطلب و حتی افراد عادی که مایل به کمک بودند به این شهر سرازیر شد و در کمتر از سه روز 15 هزار مجروح و مصدوم با استفاده از فرودگاه شهر به بیمارستان های شهرهای دیگر اعزام شدند. صدها وسیله سنگین ساختمان سازی متعلق به دولت یا افراد شخصی ، راه بم را درپیش گرفت تا در آواربرداری و بازسازی کمک کنند. حجم خودروها و کامیونهای حامل کمکها به مقصد بم چنان زیاد بود که در محور ورودی به شهر بم راهبندانی دهها کیلومتری ایجاد شد بطوریکه پلیس ورود خودروهای عادی به محور کرمان بم را ممنوع کرد.
با کمک مردم نوعدوست ایران وبسیاری از کشورها، بم خیلی زود ازمیان خاکستر خویش قامت استوار کرد و زیباتر و مستحکمتر از قبل راه زندگی را درپیش گرفت . هرچند هنوز داغ این مصیبت بزرگ از دلهای مردمان بزرگوار این شهرکه به حق دارالصابرین نام گرفته پاک نشده است.
آقای دهقان معلم میانسال بمی است با چهره ای آفتاب سوخته که هنگام صحبت از زلزله ترجیح میدهد به دوردستها نگاه کند. او میگوید: سالها است که با هر زمین لرزه ای درشمال ، غرب و شرق کشور، دل مردمان بم می لرزد ، و هرجا زمینی می لرزد بمی ها درکمک به اسیب دیدگان پیشقدم میشوند.
از آقای پورحسینی کارشناس زمین شناسی درباره ویژگیهای خاص زلزله بم پرسیدیم که کوتاه گفت: "تلفات بالا ، زخمی های زیاد ، و ویرانی های گسترده" .
اما این همه آن چیزی نیست که در زلزله بم دیده شد. وی می افزاید : زلزله بم آموزه های زیادی هم از مدیریت بحران داشت که باید به کار بندیم .
این آموزه ها چه بود ؟ محمد حسین یزدانی، کارشناس مدیریت بحران میگوید : مهمترین درس زلزله بم ؛ هماهنگ نبودن امدادرسانی و کمک رسانی ها و نبود مدیریت بحران واحد ، کارآمد و با قابلیت واکنش سریع بود.
این کارشناس زمین شناسی یادآور میشود : فاصله بم با نزدیکترین شهر200 کیلومتر است و ضعف زیرساخت های مخابراتی موجب شد در دقایق اولیه این حادثه ارتباط مرکز استان با شهرستان بم قطع و اطلاع رسانی مختل شود .
دکتر سید حسن موسوی استاد مددکاری اجتماعی هم میگوید : امدادگرانی که ازدیگر نقاط کشورآمده بودند به علت عدم آشنایی با موقعیت مکانی محل وقوع حادثه در ساعات اولیه سردرگم شده بودند.
وی با اشاره به نظام مند نبودن اقدامات امدادی در زلزله بم معتقد است : به دلیل وسعت تخریب ها و حجم بالای تلفات در زلزله بم، فشار روانی حادثه بر عملکرد تخصصی و حرفه ای غلبه کرده بود بطوریکه بسیاری از نیروهای امدادی نمی دانستند در هنگام سوگ و بحران چگونه رفتار کنند و مبهوت بحران شده بودند ، خیلی از کسانی هم که برای کمک آمده بودند چون مهارتی نداشتند برغم نیات خیرخواهانه ، دست و پا گیر امدادگران و مسئولان بودند.
آقای پورحسینی یکی دیگر از نکات را ناهماهنگی بین دستگاه های اجرایی میداند و میگوید : در بم ، هر سازمانی برای خودش کمک رسانی می کرد و باعث شده بود برخی حادثه دیدگان چند بار کمک دریافت کنند و عده ای فراموش شوند.
آقای یزدانی هم با یادآوری اینکه مهمترین دستآورد زلزله بم ، تشکیل سازمان مدیریت بحران کشور است گفت : سه روز پس از وقوع زلزله بم و در جریان اولین بازدید مقام معظم رهبری از مناطق زلزله‌زده بم نخستین بار صحبت از لزوم ایجاد این سازمان در کشور شد.
آقای ایرانمنش کارشناس زمین شناسی هم به نکته مهمی اشاره میکند : کشور ما جزء 10 کشور حادثه خیز جهان است و به رغم اینکه هر پنج سال یک زلزله سهمگین در کشورمان رخ می دهد اما کمترین درس را از این بحران ها می آموزیم و معمولاً در هر فاجعه باید از نو تجربه کنیم.
دکتر زارع زمین شناس ، هم خاطر نشان میکند : از زلزله بم باید می آموختیم که خانه سازی در نزدیکی حریم گسل های فعال ، اشتباه بزرگ است اما اکنون به علت سود جویی عده ایی ، شاهد هستیم در شهرهای بزرگ و ثروتمند ، برای احداث ساختمانهای بزرگ و ایجاد محلات متراکم در نزدیکی گسل ها مجوز داده میشود .
وی ضرورت نوسازی بافت های فرسوده را هم آموزه دیگر از زلزله بم میداند و میگوید متاسفانه اکنون بسیاری از منازل در مناطق حاشیه نشین همانند بافت فرسوده نا مقاوم و آسیب پذیر ، در حال احداث است و دراینده هر کدام از این محلات به یک کانون بالقوه بحران تبدیل میشوند. بدتر از همه اینکه گزارش وزیر راه و شهرسازی در 25 شهریور93 ، حاکیست در ایران بین 22 تا 33 میلیون نفر در این بافت ها زندگی میکنند و این یعنی اینکه خیلی از درس های زلزله بم را فراموش کرده ایم .

زلزله بم و درس هایی که جدی گرفته نشدند زلزله بم و درس هایی که جدی گرفته نشدند زلزله بم و درس هایی که جدی گرفته نشدند زلزله بم و درس هایی که جدی گرفته نشدند زلزله بم و درس هایی که جدی گرفته نشدند زلزله بم و درس هایی که جدی گرفته نشدند زلزله بم و درس هایی که جدی گرفته نشدند زلزله بم و درس هایی که جدی گرفته نشدند زلزله بم و درس هایی که جدی گرفته نشدند زلزله بم و درس هایی که جدی گرفته نشدند زلزله بم و درس هایی که جدی گرفته نشدند زلزله بم و درس هایی که جدی گرفته نشدند زلزله بم و درس هایی که جدی گرفته نشدند