چرايي ترجيح اس400 بر پاتريوت از ديد آنکارا

به گزارش سرویس بین الملل خبرگزاری صدا و سیما؛ تركيه در مسير انتخاب بين خريد سامانه ضد موشكي اس-400 روسيه و پاتريوت آمريكا در دو راهي قرار گرفته است. تركيه پس از ناکامي از دسترسي به سامانه هاي موشكي دفاعي پيشرفته از سوي همپيمانان خود در ناتو و به ويژه آمريكا به قرارداد خريد سامانه اس- 400 با روسيه روي آورد که اين كشور را در آستانه يك تنش جديد با آمريكا قرار داده است.

مشخصات فني سامانه دفاع موشکي  اس-400

سامانه دفاع موشکي  اس-400 در ناتو به اس آ-21 شناخته مي شود. اين سامانه زمين به هوا قابليت هاي متفاتي دارد و بردآن حداقل دو برابر از برد آي ام -104پاتريوت بيشتر است. سامانه اس-400 قادر به تشخيص 100 هدف به طور همزمان و درگير شدن با 12 هدف به طور همزمان از محدوده 400 كيلومتري است؛ اين هدف ها مي تواند انواع هواگرد، هواپيما، موشك هاي كروز و موشک هاي بالستيک باشند.

اس-400 با داشتن قابليت 3 موشک مختلف دوربرد 6n40، دوربرد 48n6 و موشك هاي با برد متوسط 96ام9 قادر به پوشش كل عملكرد مورد نياز است. هر يك از موشك ها داراي قابليت هاي متقاوت مي باشد. سيستم دفاع موشكي اس-400 روسيه براي تركيه دو و نيم ميليارد دلار هزينه برمي بردارد كه 55 درصد از آن براساس قرارداد از طريق وام هاي روسيه پرداخت مي شود؛ يعني سه برابر ارزان تر از پاتريوت تمام مي شود اما آمريكا هيچ تخفيفي براي 3 ميليارد و 500 ميليون دلاري پاتريوت قائل نشده است. همين مشخصات و توانايي ها، باعث جذب خريداران اس -400 شده است.

مواضع تركيه

پافشاري رجب طيب اردوغان بر اجراي كامل قرارداد نظامي با روسيه علاوه بر محروميت آنكارا از خريد موشك هاي ساخت ايالات متحده ممكن است باعث لغو قرارداد جنگندهاي اف 35 هم شود. ناظران معتقدند امكان تشديد دوباره اختلاف ها ميان آنكارا و واشگتن، نگراني درباره احتمال سقوط دوباره لير تركيه را تقويت كرده است. فواد اوكتاي معاون رئیس جمهوري تركيه در آنكارا با تاكيد بر اينكه تركيه در تصميم گيري، تنها منافع را در نظر مي گيرد گفت: "اينكه سامانه اس-400 را خريداري كرديم بدين معني نيست كه سامانه موشكي پاتريوت را نمي خريم".

مولودچاووش اوغلو وزير امور خارجه تركيه گفته است كه تركيه از حدود يك سال و نيم قبل خريد پاتريوت را رسما با ارسال نامه اي به آمريكا درخواست كرده است. وزير امور خارجه تركيه به صراحت تاكيد كرد كه تركيه سيستم دفاعي پاتريوت را مي خرد اما از موشك هاي خريداري شده اس-400 روسي هم نمي گذرد. مقامات نظامي تركيه و روسيه به صراحت اعلام كرده اند كه در عرصه فني نظامي، همكاري گسترده اي دارند تركيه مي گويد كشورش نياز شديد به سامانه موشكي دفاعي براي حراست از خود در برابر حملات احتمالي دارد.

مواضع آمريكا

آمريكا با اين توجيه که سيستم پدافند روسي با سيستم ناتو همخواني ندارد به تركيه فشار مي آورد تا قرارداد خريد را لغو کند واشنگتن مي گويد ورود سامانه اس 400 به شبكه پدافندي ناتو مي تواند نقاط ضعف جنگندهاي كشورهاي عضو اين پيمان را براي روسيه آشكار كند همچنين واشنگتن نگران است كه وابستگي به جنگ افزارهاي روس آنكارا را بيش از پيش به سمت مسكو سوق دهد.

پنتاگون در اواخر نوامبر 2018 هشدار داد خريد سيستم اس-400 مي تواند عواقب منفي براي روابط آمريكا و تركيه و همچنين نقش تركيه در ناتو ايجاد كند. هيات نمايندگي آمريكا در تركيه پيشنهاد كرده است 4 ايستگاه رادار، 10 ايستگاه آنتن، 20سامانه پرتاب ام903 و تجهيزات ديگر به همراه موشك پاتريوت را با پيش شرط لغو قرارداد اس-400 اين كشور با روسيه را در اختيار تركيه قرار دهند

اختلاف دو كشور در مورد سياست خود در سوريه، در قبال تحريم هاي ايران و بازداشت كارمندان كنسولگري آمريكا هنوز ادامه دارد و موضوع سامانه موشكي مي تواند اين اختلاف را عميق تر كند. در صورتي كه تركيه معامله موشكي با روسيه را قطعي كند در عين حال ممكن است امكان خريد جنگندهاي اف- 35 از آمريكا را از دست دهد و طبق قانون موسوم به (مقابله با دشمنان آمريكا از طريق تحريم) مورد تحريم قرار گيرد.

اداره تجارت بين المللي آمريكا اعلام كرد با اشاره به پيشرفت هاي اقتصادي تركيه در سال هاي اخير در نظر دارد نظام تجارت ترجيحي با تركيه را پايان دهد. در گير و دار برخوردهاي ديپلماتيك امكان تشديد دوباره اختلاف ميان آنكارا و واشنگتن، نگراني درباره احتمال سقوط دوباره لير تركيه را تقويت كرده است. سال گذشته و در زماني كه تنش ميان آمريكا و تركيه بر سر بازداشت يك كشيش آمريكايي، تعقيب كيفري مخالفان اردوغان در نيویورك و پرونده هالك بانك بالا گرفته بود واحد پول تركيه به شدت سقوط كرد.

روابط روسيه و تركيه پس از فروپاشي شوروي

تركيه بعد از فروپاشي شوروي روابط نسبتا دوستانه با يكديگر برقرار كرده بودند مقامات ترکیه طي اين مدت تلاش داشتند از ورود به مسائل جغرافيايي كه زمينه حساسيت روسيه را برانگيزد اجتناب ورزند، نياز انرژي تركيه به روسيه و همچنين بازار بزرگ مصرفي اين كشور، مانع از هرگونه ماجراجویي از سوي سران آنكارا در مواجهه با روسيه شده است.

در كنار نيازهاي اقتصادي روسيه بايد به تغيیرات معنادار ژئوپولتيك و تغيیر اولويت جهاني در دوره پس از جنگ سرد اشاره كرد تركيه اهميت و اعتبار گذشته خود را در ناتو به عنوان سپر دفاعي در برابر توسعه طلبي هاي شوروي در منطقه مديترانه از دست داده، رويه همكاري جويانه تركيه و روسيه با يك روند ملايم تا هنگامه تحولات موسوم به بهار عربي تداوم يافت اما از آنجايي كه روسيه به سبب روابط طولاني تاريخي با دمشق و داشتن پايگاه دريایي در بندر طرطوس حساسيت ويژه اي به حفظ دولت اسد در برابر طيف متنوعي از مخالفان نشان داد، اما تركيه متاثر از رويكرد اخواني  با هدف حفظ برتري جویي هاي منطقه اي خود بر حذف اسد از قدرت متمركز شد و براي عملياتي كردن رويكرد خود، دست به راهكارهاي متعدد ديپلماتيك ون ظامي زد كه در پي آن، با روسيه در منطقه زاويه پيدا كرد.

رئيس جمهور تركيه لغو قرارداد اس-400 با روسيه را رد كرده و علاوه براين درحال حاضر روسيه در ساختن يك نيروگاه هسته اي و احداث خط لوله صادرات گاز به اروپا از طريق خاك تركيه است. همكاري هاي وسيع تركيه در دو حوزه انرژي هسته اي و پروژه گازي ترک استريم، مساله اس-400؛ همكاري با روسيه و ايران در پرونده سوريه، رسيدن آمار سفر گردشگران روسيه به مرز 6 ميليون و همچنين دلسردي از روابط آمريكا وتركيه در دوران ترامپ مجموعا شرايطي فراهم آورده كه باعث مي شود تركيه خود را به شكل جدي باروسيه درگير نكند.

كارشناسان نيز معتقدند براي اردوغان كه هم اكنون درگير كارزار انتخابات محلي 31 مارس است لغو معامله باروسيه بسيار دشوار و گران تمام خواهد شد. زيرا در برابر افكار عمومي تركيه در قبال رفتار آمريكا بايد پاسخگو باشد. تركيه تمايل ندارد همسویي با مسكو در مورد وضعيت سوريه را به خطر بياندازد و با توجه به اينكه سامانه اس- 400 قرار است در ماه هاي آينده به تركيه تحويل داده شود آنكارا براي تغيیر نظر فرصت چنداني ندارد در نتيجه، امكان مانور ديپلماتيک بسيار محدود و احتمال تحريم تركيه از سوي آمريكا افزايش مي يابد.

تركيه و ناتو:

تركيه با امكانات توان و پتانسيل خود، يكي از اعضاي موثر در تقويت فرماندهي و توان نظامي سازمان پيمان آتلانتيك شمالي به شمار مي رود تركيه كه در تمام فعاليت هاي ناتو شركت داشته و توان خود در زمينه صنايع دفاع را گسترش داده و يكي از كشورهايي بوده كه در بودجه مشترک ناتو سهم بزرگي دارد تركيه سال گذشته 89.90 ميليون يورو به بودجه مشترك ناتو كمک كرد. يكي از مهمترين پايگاه هاي هوایي مهم ناتو در تركيه مستقر است همچنين آمريكا حدود 10بمب اتمي به طور محرمانه در اين كشور دارد.

نتايج:

1- با توجه به انتخابات سرنوشت ساز شهرداري ها در تركيه راهكنش دولت حاكم در برابر رفتارهاي غيرديپلماتيک آمريكا بازيابي افكار عمومي به نفع خود است.

2- با توجه به پتانسيل بالاي نظامي و موقعيت ژئوپولتیكي تركيه در ناتو، تزلزلي در حضور اين كشور در پيمان آتلانتيک شمالي روي نخواهد داد.

3- با توجه به عملكرد و نگاه كاسبكارانه ترامپ در مواجه با موضوعات بين المللي، در صورتي كه تركيه اس-400 را خريداري كند احتمال اينكه از سوي دولت ترامپ مورد تحريم قرار گيرد زياد است.

4-روسها براي ايجاد نفوذ و شكاف در ناتو تمام تلاش خود را براي دست يابي تركيه به اس-400 مي كنند.

5- ايستادگي تركيه در قبال خواسته نابجاي آمريكا، ضربه بزرگي به يكجانبه گرايي آمريكا در سطح بين المللي و كسب پرستيژ براي تركيه به همراه خواهد داشت.

نویسنده: ابوالقاسم مرادي  کارشناس مسائل بین الملل