گاو شيرده دست به دامان صاحبش شد

به گزارش سرویس بین الملل خبرگزاری صدا و سیما روزنامه نیویورک تایمز به نقل از شماری از دیپلمات‌ها نوشت محمد بن سلمان ولیعهد سعودی به تماس هایش با دولت دونالد ترامپ رئیس جمهور آمریکا ادامه می‌دهد تا به وی در جبران عقب نشینی امارات از یمن کمک کند.

 

نیویورک تایمز نوشت سازمان ملل متحد و شماری از دیپلمات‌های غربی امیدوارند عقب نشینی امارات از یمن محمد بن سلمان ولیعهد سعودی را بر آن دارد که به جنگ در یمن پایان دهد.

 

این روزنامه  به نقل از شماری از دیپلمات‌ها نوشت جنگ یمن پس از آنکه هم پیمان اماراتی محمد بن سلمان ولیعهد سعودی دست از حمایت از وی برداشت به باتلاقی برای محمد بن سلمان تبدیل شده است که وی در آن تنهاست.

روزنامه نیویورک تایمز در مقاله ای به قلم دیوید دی. کرک پاتریک ( David D. Kirkpatrick) نوشت: از زمان شروع مداخله عربستان سعودی در یمن، این جنگ، جنگ شاهزاده محمد بن سلمان ولیعهد سعودی بود.
محمد بن سلمان که آن زمان 29 سال داشت و سه ماه بود وزیر دفاع شده بود، در تصاویری رسمی که منتشر می شد در کنار ژنرال ها و در حال نگریستن به نقشه ها و بازرسی از یک بالگرد دیده می شد. حتی تصاویری از وی منتشر شد که او را با هدست مخصوص خلبانی در قسمت عقب یک هواپیمای ترابری نشان می داد.
­با این حال به گفته دیپلمات ها و تحلیلگران، چهار سال بعد از گذشت آن زمان، این جنگ وارد بن بست شده است و نبردی که محمد بن سلمان شروع کرد به یک باتلاق برای وی تبدیل شده است. به گفته آنها، اقدام امارات عربی متحده به عنوان هم پیمان کلیدی عربستان در خارج کردن نیروها از یمن پرسش هایی اساسی را درباره توانایی عربستان سعودی در هدایت این جنگ به تنهایی ایجاد می کند.
به گفته دیپلمات هایی که در جریان گفتگوها قرار دارند محمد بن سلمان که از اظهارات مقامات تندروی دولت ترامپ جسارت گرفته است در شرایط کنونی امیدوار است واشنگتن با حمایت نظامی خود باعث تغییر شرایط شود. ولی مخالفت کنگره با جنگ یمن باعث می شود این امر غیرمحتمل شود و در نتیجه ولیعهد سعودی با گزینه هایی تحقیر آمیز روبرو می شود.
کریستین اسمیت دیوان تحلیلگر موسسه کشورهای عرب خلیج (فارس) می گوید: ”این امر وی(محمد بن سلمان) را ناراحت می کند زیرا که به اعتبار وی به عنوان یک رهبر موفق آسیب می زند.“ وی افزود سرمایه گذاری شخص بن سلمان در این جنگ وی را وادار می کند به دنبال راه حلی نسبی باشد، راه حلی که وی بتواند عنوان پیروزی روی آن بگذارد. وی افزود: ”افراد کمی در عربستان سعودی هستند که فکر می کنند این، یک سرمایه گذاری عاقلانه برای آینده باشد.“
سعودی ها جنگ یمن را در سال 2015 و با هدف جلوگیری از تصرف مناطق مختلف این کشور توسط حوثی ها شروع کردند، حوثی ها گروهی در یمن هستند که از طرف ایران حمایت می شوند. این جنگ باعث کشته شدن هزاران غیرنظامی شده و بیش از دوازده میلیون نفر را در معرض قحطی و گرسنگی قرار داده ولی با این حال نتوانسته است حوثی ها را از صنعا پایتخت و بسیاری دیگر از مناطق تحت کنترل خود خارج کند.

کنگره امسال قانونی را تصویب کرد که خواستار پایان حمایت نظامی آمریکا از جنگ یمن و توقف فروش تسلیحات به عربستان سعودی شده بود. مقامات وزارت دفاع آمریکا به این نتیجه رسیده اند که این جنگ،‌ به یک باتلاق تبدیل شده است که برنده ای ندارد و به همین سبب آنها ماه هاست از سعودی ها خواسته اند از طریق مذاکره راه حلی را برای پایان جنگ پیدا کنند.

در شرایطی که سعودی ها تقریبا همه این جنگ را از طریق هوا و حملات هوایی انجام داده اند اماراتی ها که به سبب سال ها نبرد در کنار نیروهای آمریکایی در افغانستان و جاهای دیگر، باتجربه شده اند هدایت همه پیشروی های موفق زمینی را بر عهده داشته اند. در پشت پرده، افسران اماراتی و نیز تجهیزات و پول این کشور نقشی حیاتی در کنار هم نگه داشتن ائتلاف شکننده گروه شبه نظامی معارض یمنی ایفا کرده است. با خروج امارات از یمن، این گروه های متخاصم تلاش می کنند خلاء ایجاد شده توسط خروج اماراتی ها را پر کنند.
در نتیجه تحلیلگران می گویند با خروج امارات از یمن، دورنمای پیروزی نظامی عربستان در این جنگ ضعیف تر هم شده است.
مایکل نایتس پژوهشگر موسسه واشنگتن برای سیاست خاور نزدیک این هفته در گزارشی این گونه استدلال کرد ”عربستان سعودی می تواند مانع از تحقق صلح شود و برای همیشه در جبهه شمالی به حوثی ها لطمه بزند ولی این فقط امارات بود که توان نظامی و نیروهای بومی متحد مورد نیاز را برای تهدید کردن حوثی ها به شکست در اختیار داشت.“
البته سعودی ها نمی توانند به آسانی هم از یمن خارج شوند زیرا که با این کشور یک مرز 1100 مایلی دارند.
پژوهشگران سعودی می گویند از زمان شروع جنگ، حوثی ها بیش از پانصد فروند موشک و 150 فروند پهپاد حامل مواد منفجره به عربستان فرستاده اند. با اینکه تعداد محدودی از این موشک ها به هدف اصابت کرده و خسارت ناشی از آنها اندک بوده است ولی روند فزاینده این حملات، خروج سعودی ها را از این جنگ دشوار می سازد. سعودی ها اینگونه استدلال می کنند حتی اگر حوثی ها حملات خود را تعلیق کنند باز هم در صورت تقویت کنترل آنها بر یمن، می توانند تهدید بیشتری را برای عربستان ایجاد کنند.
فارع المسلمی رئیس مرکز مطالعات راهبردی صنعا در یمن می گوید: ”سعودی ها از نعمت خروج از یمن برخوردار نیستند. راه فراری وجود ندارد.“
برخی دیپلمات های غربی و سازمان ملل امیدوارند که خروج امارات باعث شود محمد بن سلمان به دنبال مذاکره برای دستیابی به یک توافق با حوثی ها برآید و در کنار تامین امین مرز طولانی دو کشور، به عملیات حملات هوایی سعودی ها پایان دهد. ولیعهد سعودی ها به سبب تاثیر مرگبار جنگ روی جمعیت غیرنظامی با انتقادهای فزاینده ای در غرب و نیز در کنگره آمریکا روبرو است.
با این حال دیپلمات ها و تحلیلگران می گویند محمد بن سلمان، قدرت خود را به عنوان ولیعهد تثبیت کرده و در دوره پادشاهی پدر سالمند خود، به حاکم بالفعل تبدیل شده است و در داخل عربستان با فشار چندانی برای پایان دادن به جنگ روبرو نیست. وی به نظر می رسد هر گونه مخالفت با جنگ را در میان خانواده سلطنتی سرکوب کند. خاندان سلطنتی کنترل رسانه های خبری را در اختیار دارد و در شرایطی که عملیات های سعودی ها به عملیات های هوایی محدود می شود گزارش چندانی از تلفات این کشور وجود ندارد.
جوزف دابلیو. وستفال سفیر سابق آمریکا که از ابتدای شروع جنگ تا اوایل سال 2017 در ریاض بود گفت ولیعهد سعودی ”هیچگاه به نظر من فردی نبود که این (جنگ) را مهم ترین چیز در زندگی خود در نظر بگیرد.“ به گفته وستفال یک دلیل اینکه جنگ یمن، در داخل عربستان سعودی، مخالفتی ایجاد نکرده این است که ترس از نفوذ ایران که عامل این مداخله بود ”فقط محدود به خانواده سلطنتی نیست- سعودی ها همگی این احساس قوی را دارند که مورد تهدید هستند.“
با این حال خروج امارات قدرت چانه زنی سعودی ها را به شدت کاهش و هزینه های احتمالی مذاکرات برای پایان دادن به حملات حوثی ها را برای محمد بن سلمان افزایش داده است. محمد بن سلمان که در شرایط دشواری قرار گرفته درخواست دریافت کمک از واشنگتن را کرده است. آمریکا از قبل, از عربستان سعودی حمایت لجستیک کرده است و به این کشور تسلیحات می فروشند. دیپلمات ها می گویند سعودی ها امیدوارند که آمریکایی ها سهم بیشتری از اطلاعات را در اختیار این کشور قرار دهند و حتی تیم هایی از نیروهای ویژه خود یا مستشاران نظامی را اعزام کنند.

”مشکل سعودی ها این است که بر خلاف اماراتی ها، فرد اصلی مورد حمایت آنها (منصور هادی) فردی ضعیف و غیرموثر است.“ وی افزود در شرایط کنونی هر اتفاقی بیافتد ”سعودی ها چه دوست داشته باشند چه دوست نداشته باشند تنها هستند.“

گلایه سعودی ها این است که واشنگتن سیگنال های ضد و نقیضی از خود درباره حمایتش از این جنگ فرستاده است. رهبران سعودی زمانی متعجب شدند که خشم از قتل سال گذشته جمال خاشقجی روزنامه نگار مخالف سعودی که در ویرجینیا زندگی می کرد و برای روزنامه واشنگتن پست مطلب می نوشت باعث شد قانونگذاران آمریکایی با دید انتقادی تری به جنگ یمن نگاه کنند.
کنگره امسال قانونی را تصویب کرد که خواستار پایان حمایت نظامی آمریکا از جنگ یمن و توقف فروش تسلیحات به عربستان سعودی شده بود. مقامات وزارت دفاع آمریکا به این نتیجه رسیده اند که این جنگ،‌ به یک باتلاق تبدیل شده است که برنده ای ندارد و به همین سبب آنها ماه هاست از سعودی ها خواسته اند از طریق مذاکره راه حلی را برای پایان جنگ پیدا کنند.
ولی دونالد ترامپ رئیس جمهور آمریکا بارها قانون قطع حمایت آمریکا از جنگ یمن را وتو کرده است. همزمان با تشدید تنش ها با ایران، سایر مقامات دولت آمریکا نیز از قبیل مایک پمپئو وزیر امور خارجه و جان بولتون مشاور امنیت ملی همانند سعودی ها درباره خطرات ائتلاف ایران با حوثی ها، نگران شده اند.
یک دیپلمات که در کنفرانس مورد حمایت آمریکا در ماه فوریه در ورشو لهستان شرکت کرده بود گفت پمپئو در سخنان خود در این نشست به سعودی ها و دیگران گفت که ائتلاف حاضر در جنگ یمن باید ”پدر حوثی ها را در آورند“، البته به گفته این دیپلمات، پمپئو از لفظ زشت تری در این زمینه استفاده کرد. این دیپلمات خواست که نامش فاش نشود.
وزارت امور خارجه حاضر به اظهارنظر در این زمینه نشد. سعودی ها می گویند اظهاراتی نظیر اظهارات پمپئو به آنها این مطلب را یادآوری می کند که منافع واشنگتن نیز ایجاب می کند که از طریق مقابله با حوثی ها، جلوی نفوذ ایران را بگیرد.
مصطفی علانی کارشناس مرکز تحقیقات خلیج (فارس) که نزدیک به خاندان سلطنتی است می گوید: ”چرا آمریکایی ها یک عملیات برای کمک (به سعودی ها) انجام نداده اند؟“
این تحلیلگر پیشنهاد کرد که سعودی ها برای ترغیب واشنگتن به کمک به عربستان سعودی، رویکردی جسورانه تر در پیش بگیرند و با خروج کامل از یمن، بگذارند آمریکا با ستیزه جویان ضد غرب که کل یمن را تصرف خواهند کرد مقابله کند.
علانی گفت: ”من کاری را می کنم که آمریکایی ها در سومالی کردند: چراغ ها را خاموش کنید، در را ببندید و بگویید به جهنم!“
یکی از مقامات سفارت عربستان در واشنگتن در پاسخ به سوالی درباره طرح های عربستان برای پر کردن خلا ناشی از خروج نیروهای اماراتی گفت عربستان روی هم پیمانان یمنی خود تکیه بیشتری خواهد داشت. این مقام عربستانی که خواست نامش فاش نشود در بیانیه ای مکتوب گفت: ”ائتلاف برنامه های آموزش (نظامی) اجرا کرده است که به شرکای محلی ما امکان داده است توانایی دفاع از کشور خود را پیدا کنند.“ولی شبه نظامیان یمنی درباره اینکه چه کسی در غیاب اماراتی ها، مسئولیت را بر عهده خواهد گرفت دچار اختلاف هستند که این امر نشان دهنده ضعف و سستی این ائتلاف است.
هفته قبل هم پیمانان طارق صالح از اقوام علی عبدالله صالح دیکتاتور سابق یمن این ایده را مطرح کرده اند که ائتلاف تحت رهبری عربستان، طارق را به عنوان رهبر جدید نیروهای یمنی که قبلا تحت اختیار امارات بودند معرفی کرده است. البته این مسئله دیری نپایید. یک گروه شبه نظامی فوق محافظه کار معروف به نیروهای العمالقه (قوات العمالقة)که مورد حمایت امارات نیز هستند سریعا با صدور بیانیه ای اعلام کردند هرگز طارق صالح را به عنوان رهبر نمی پذیرند زیرا که وی اهل شمال یمن است نه جنوب این کشور.
یک گروه شبه نظامی قدرتمند دیگر نیز که مرکب از جدایی طلبان جنوب یمن بود و توسط اماراتی ها حمایت می شد خود را به عنوان جانشین سمت رهبری نیروها در غیاب امارات معرفی کرد. جدایی طلبان یمن دشمنان قسم خورده عبدربه منصور هادی رئیس جمهور (فراری) یمن هستند که توسط عربستان حمایت می شود.
امیل الحکیم کارشناس موسسه بین المللی مطالعات راهبردی می گوید: ”مشکل سعودی ها این است که بر خلاف اماراتی ها، فرد اصلی مورد حمایت آنها (منصور هادی) فردی ضعیف و غیرموثر است.“ وی افزود در شرایط کنونی هر اتفاقی بیافتد ”سعودی ها چه دوست داشته باشند چه دوست نداشته باشند تنها هستند.“