جای خالی منشور حقوق بیمار در نظام درمانی

با وجود اینکه حقوق بیمار، در زمره حقوق شهروندی قرار گرفته و سال‌ها از تعریف آن در نظام درمانی کشور می‌گذرد، اما هنوز منشور حقوق بیمار، جایگاهی ندارد.

به گزارش خبرگزاری صداوسیما مرکز قزوین، حقوق بیمار، یکی از محور‌های شاخص در تعریف استاندارد‌ها برای مدیریت بر جای خالی منشور حقوق بیمار در نظام درمانی

خدمات بالینی است و در همین راستا، دو منشور حقوق بیمار در سال‌های ۱۳۸۱ و ۱۳۸۸، تدوین و از سوی معاونت سلامت وزارت بهداشت، ابلاغ شده است.
هدف از تعیین منشور حقوق بیمار، اطمینان از مراقبت کافی از بیماران و ارتقای کیفیت خدمات بهداشتی _درمانی است.
حق دریافت خدمات مطلوب و آگاهی از اطلاعات پزشکی به نحو کافی، حق انتخاب و تصمیم گیری آزاد بیمار در دریافت خدمات سلامت، احترام به حریم خصوص بیمار، تبیین اصل رازداری و در نهایت حق دسترسی به نظام کارآمد رسیدگی به شکایات بیمار، از جمله مواردی است که منشور حقوق بیمار بر پایه آن تنظیم شده است.
علیرغم اینکه اجرای منشور بیمار در مراکز درمانی، بیمارستان‌ها و مطب‌های پزشکی، الزامی است، اما به نظر می‌رسد چندان به رعایت آن‌ها اهمیت داده نمی‌شود، طوری که، بیمار حتی از ساده‌ترین حقوق خویش ناآگاه است.
برخی بیماران بستری شده در بیمارستان ها، از حداقل حقوق خود، از جمله اطلاع از روند درمان، محتویات پرونده پزشکی و دسترسی به موقع به پزشک محرومند.
نابسامانی در نوبت دهی به بیماران، انتظار‌های طولانی، ویزیت همزمان چند بیمار و نگذاشتن وقت کافی برای معاینه بیمار توسط برخی پزشکان، از موارد دیگری است که با منشور حقوق بیمار، منافات دارد.
بی توجهی به فرانشیز مصوب بیمه‌ها و دریافت هزینه اضافی درمان نیز از جمله مشکلاتی است که منشور حقوق بیمار را، نقض کرده است که نبود یک متولی واحد در تعیین تعرفه‌های درمانی، علت آن است.
شواهد حاکی از این است که برخی بیمارستان ها، تا وجه نقد دریافت نکنند، بیمار را پذیرش نکرده و از ارائه خدمات درمانی امتناع می‌کنند.
چرا بر رعایت منشور حقوق بیمار نظارتی انجام نمی‌شود و بیماران، مرجعی برای پیگیری حقوق خود ندارند؟
جامعه پزشکی امروز؛ ایده آل نیست
بر اساس قانون اساسی، توجه به کرامت والای انسانی، از اصول پایه نظام جمهوری اسلامی است. بر این اساس طبق اصل ۲۹ قانون اساسی، کلیه خدمات بهداشتی_درمانی باید عادلانه و مبتنی بر احترام به حقوق شهروندی بیمار، ارائه شود و در حال حاضر تمام مراکز درمانی موظف به رعایت موازین منشور حقوق بیمار هستند.
بر همین اساس، کاظمی فر، معاون درمان دانشگاه علوم پزشکی قزوین با حضور در برنامه نبض سیمای مینودری، در پاسخ جای خالی منشور حقوق بیمار در نظام درمانی

به این انتقاد‌ها گفت: منشور حقوق بیمار، در چارچوب‌های اخلاقی از گذشته تا به امروز ادامه داشته و دارد و در سال‌های ۸۱ و ۸۸ نیز به شکل مدون درآمده است.
معاون درمان دانشگاه علوم پزشکی قزوین با پذیرفتن این نکته که جامعه پزشکی امروز ما ایده آل نیست، خاطرنشان کرد: اگر چه جامعه پزشکی امروز، نواقص موجود را درک می‌کند، اما بیشتر از آنکه حقوق بیماران نقض شود، حقوق آن‌ها رعایت می‌شود.
کاظمی فر با بیان اینکه در مراکز درمانی بستری، مسئولین فنی موظف هستند که مفاد منشور حقوق بیمار را در برابر دیدگان بیماران قرار دهند، گفت: قسمت عمده مفاد منشور حقوق بیمار، به بیماران بستری برمی گردد و در بخش خصوصی هم در این زمینه نظارت می‌شود و به شکل دوره‌ای و نوبه ای، بر مراکز درمانی و حتی مطب‌ها نظارت می‌شود و برخی از مفاد آن، به حقوق بیماران از جمله کرامت انسانی آن‌ها برمی گردد.
معاون درمان دانشگاه علوم پزشکی قزوین با تأکید بر اینکه ویزیت همزمان چند بیمار قطعاً تخلف است، تصریح کرد: آموزش اخلاق حرفه‌ای و رعایت منشور حقوق بیماران، از جمله آموزش‌های در دستور کار پزشکان است.
کاظمی فر بر همین اساس، علت شلوغی برخی از مراکز درمانی و مطب‌ها را اقبال گسترده مردم به برخی از پزشکان عنوان کرد و افزود: هدف اصلی یک پزشک، کسب درآمد نیست بلکه درمان بیمار است و بر همین اساس شلوغی یک مطب یا بیمارستان دولتی، تنها به دلیل اقبال مردم به یک پزشک خاص است.
وی افزود: بخش دولتی به دلیل تعرفه مناسب‌تر و پزشکان فوق تخصص و عضو هیئت علمی، با اقبال گسترده مردمی روبه رو است.
معاون درمان دانشگاه علوم پزشکی قزوین با بیان اینکه ما منکر نقاط ضعف و کاستی‌ها نیستیم، ولی با نگاه صفر و صدی به مقوله درمان بیماران مخالفیم، خاطرنشان کرد: حدود هزار و ۲۰۰ مرکز درمان سرپایی در استان وجود دارد، ولی از سوی دیگر این امکان هم فراهم نیست که همه این مراکز، به صورت ۲۴ ساعته پایش شوند.
کاظمی فر با اشاره به اینکه بر اساس ماده ۵ آیین نامه اجرایی قانون نظام پزشکی، پزشک موظف به ویزیت تعدادی از بیمارانی است که تشخیص و درمان آن‌ها میسر باشد، گفت: ممکن است تشخیص یک بیمار، سه دقیقه و ممکن است تشخیص بیمار دیگر، ۳۰ دقیقه طول بکشد، اما در هر حال، پزشک باید نسبت به تشخیصش، مسئول و پاسخگو باشد.
وی افزود: گاهی اوقات وقتی پزشک برای تشخیص دقیق، از بیمار بیشتر سئوال می‌پرسد، بیمار ناراحت می‌شود و واکنش منفی نشان می‌دهد و انتظار دارد که پزشک با یک نگاه، بیماری او را تشخیص دهد که این کار، غیرممکن است.
به گفته معاون درمان دانشگاه علوم پزشکی قزوین، همه بیمارانی که در بیمارستان بستری هستند، حداقل یک بار در روز ویزیت می‌شوند که بر این اساس، حق دسترسی به پزشک برای آن‌ها وجود دارد.
کاظمی فر با بیان اینکه در بیمارستان ها، دفاتر پرستاری و سوپروایزر‌ها به صورت ۲۴ ساعته آمادگی رسیدگی به شکایات بیماران و همراهان آن‌ها هستند، گفت: همچنین سامانه ۱۹۰ وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی آماده رسیدگی به شکایات بیماران است.
سخن پایانی
منشور حقوق بیمار، این روز‌ها به سادگی نقض می‌شود و حداقل نقض آن، معطلی طولانی مدت در مطب پزشکان است.
با توجه به اینکه محرمانه بودن اطلاعات بیمار و رعایت حریم خصوصی وی، از اصول منشور حقوق بیمار است، اما در برخی مطب‌ها وجود چندین صندلی در اتاق پزشک حکایت از این امر دارد که معاینه همزمان چند بیمار در این مطب ها، تبدیل به یک رویه شده است.
طبق گزارش وزارت بهداشت، درمان و آموزش پزشکی، مدت زمان ویزیت پزشک عمومی ۱۵ دقیقه، پزشک متخصص ۲۰ دقیقه و فوق متخصص ۲۵ دقیقه است، اما برخی پزشکان این استاندار‌ها را رعایت نکرده و به بهانه تقاضای بالا برای ویزیت، مدت زمان کمتری برای بیمار وقت می‌گذارند.
از سوی دیگر، بی توجهی به منشور حقوق بیمار، فقط در مطب‌های پزشکی خلاصه نمی‌شود و در برخی بیمارستان‌ها نیز بیماران از نحوه رسیدگی به حقوقشان چندان رضایتی ندارند. دسترسی به موقع به پزشک معالج، حقی است که در بند هشتم منشور حقوق بیمار به آن اشاره شده است، اما در عمل، گاهی چنین نیست و بیماران دسترسی به موقع به پزشک ندارند.