سد‌های سیراب و باران‌های پیش رو+ فیلم

به گزارش خبرگزاری صداوسیمای مرکز خوزستان؛ با وجود سرعت ماشین ، صدای پیرزن را واضح می شنوم، شعیبیه. به راننده گفتم اَگه تو مسیره ، سوارش کنیم. راننده دنده عقب برمیگرده. از آینه بغل به زن نگاه می کنم. هنوز چشمش به ماشین است. نزدیکش که شدیم راننده به او گفت: سوار شو مادر. انگار که ترسیده باشد ، نگاهی به داخل ماشین می اندازد من را که دید خیالش  راحت شد سریع سوار شد.

یاد گزارش همکارمان افتادم در سیل پارسال. وقتی شعیبیه زیر آب رفت. .می خواهم مطمئن شوم. از پیرزن می پرسم؟ پارسال سیل خانه‌ های تان را برد. نگاهی به من کرد وگفت نه فقط خانه ها، احشام مان مزارع مان و دلخوشی های مان را و مکث می کند، سیل همه چیزمان را با خودش برد.

راننده می خواهد درد درونی پیرزن را تسکین دهد از آینه نگاهی به او می اندازد و می گوید اما خدا را شکر دولت جبران کرد.  برای سوال راننده جوابی نداشت نگاهش را از راننده می گیرد و به شیشه می دوزد خانه و مزارع و احشام را فهمیدم . اما نفهمیدم دلخوشیها ی پیزن چه بودنند که آب انها را با خود برده بود. ،شاید منظورش شوق فصل برداشت شالیزار بود که هرگز نرسید. انگار که چیزی یادش آمده باشد بر می گردد و می گوید: اگر سد دز باز نمی شد شعیبیه زیر آب نمی رفت ، نمی دانم چرا جمله رحمانی فضلی وزیر کشور یادم آمد. گفتم اگر سدها نبودند خوزستان به دریاچه ای تبدیل می شد. پیرزن که نمی خواهد صدایش را خوب بشنوم آرام می گوید:  شعیبیه که دریاچه شد و دوباره نگاهش را به شیشه می دوزد.

باران های فراتر از نرمال تنها در کرخه مشکل ساز است.

اولین مرحله گزارشم مصاحبه با مدیر عامل سازمان  آب و برق خوزستان است سوال اولم را از ایزد جو می پرسم حجم آب فعلی سدها و مخازن آنها چقدر است ؟

ایزد جو: آب ورودی به پشت سدهای استان در سال آبی ۹۷-۹۸ برابر ۵۲ ملیارد متر مکعب بوده است و میزان آب موجود در مخازن سدهای ما حدود پنج و نیم ملیارد متر مکعب است.

ایزد جو می افزاید:  تا پایان آبان این حجم آب به حدود ۴ملیارد  و ۸۰۰ ملیون متر مکعب کاهش پیدا می کند.

از رئیس سازمان آب و برق استان می پرسم اگر امسال باران ها از حد نرمال بالا رفت چه ؟ ایزد جو می گوید: برای سناریوهای مختلف مثل پارسال پیش بینهای مختلفی در نظر گرفته شده است. اما اگر این اتفاق بیفتد در حوزه کرخه مقداری مشکل پیدا می کنیم چونکه وضع رودخانه کرخه در پایین دست سد کرخه از نظر تاب آوری ظرفیت عبور دبی های آب وضع خوبی ندارد.

با وجود سرعت ، نوشته تابلو را  می خوانم ۲۰ کیلو متر تا شعیبیه ، هنوز به شیشه خیره شده بود. پیرزن شاید در جستجوی چیزی است و حالا پیدایش کرده. سریع بر میگردد به من می گوید : می بینید اینها مزارع برنج ما است . با حسرت می گوید: فروردین همه این زمینها زیر آب رفتند خوب نگاه می کنم خبری از سیل نبود تا آن دورها همه چیز آرام است و شاخه های برنج دسته دسته با باد بازی می کردنند. آسوده از فکر سیل تبسمی می کنم و انگار او حس درونیم را  خوانده باشد می گوید: دوباره کاشتیم. با چشمانی پر ذوق و با دستانی پر از پینه که نشان از همت و امید داشت به شالیزارهایی که شادانه در باد به رقص آمده بودند اشاره میکند و می گوید خدا ما را نجات داد.

پیرزن پیاده شد . ما به سمت سدهای استان جهت یک بازدیید میدانی حرکت کردیم.

سدها ی خوزستان آمادگی سیلاب های احتمالی را دارند

با هماهنگی قبلی وارد ساختمان استانداری شدم شریعتی استاندار خوزستان با اطمینان از آمادگی سدهای استان در مهار سیل های احتمالی  در پیش رو صحبت می کرد. از حجم ظرفیت احتمالی پرسیدم .استاندار خوزستان ابراز امیدواری کرد که تا اوایل آبان به ۴ملیارد متر مکعب آب قابل برنامه ریزی برسیم.

از دور سد کرخه نمایان شد. یاد فروردین ۹۸ افتادم چه تجربه سختی را این سد پشت سر گذاشت تجربه ای که از بدو تولدش تا امسال بی سابقه بوده است.

یزدانی مدیر عامل سد و نیروگاه کرخه همراهی مان می کرد. به سمت پایین ترین نقطه سد حرکت کردیم تا آمادگی سد برای مقابله با سیلهای احتمالی را ببینم همه چیز عادی بود. از مقدار حجم آب تخلیه شده پرسیدم. یزدانی گفت : یک و هفت دهم ملیارد متر مکعب تاکنون  کاهش حجم مخزن این سد بوده است.

حالا با یزدانی مدیر عامل سد و نیروگاه کرخه به سمت رودخانه کرخه حرکت می کنیم رودخانه آرامِ آرام است. از میزان کاهش ارتفاع می پرسم. یزدانی گفت: کرخه در طی این چند ماه ۱۸ متر کاهش ارتفاع داشته است.

آبانی پر باران

اداره هواشناسی استان خوزستان، برای اطلاع از میزان بارندگی ها در فصل پاییز به آنجا می روم. محمد سبزه زاری مدیر کل هواشناسی استان آبان ماه خوزستان را پر باران پیش بینی می کند . سبزه زاری اما می گوید نقشه های هوا شناسی آذرماهی کم باران و پایین تر از حد نرمال برای اهواز پیش بینی می کند. 

ساعت ۱۲بعد از ظهر است کرخه را به مقصد دز ترک می کنیم هوا کم کم رو به گرمی می رود. کیلومتر به کیلومتر تابلوها نزدیک شدن مان را به دریاچه سد دز خبر می دادند. حالا از دور خروش رود دز نمایان می شود. یاد پیرزن افتادم  و شالیزارش و دلخوشی هایش که پارسال سیل با خودش برده بود.

با رئوفی نصب، مدیر عامل سد و نیروگاه دز همراه می شویم . وضع عادی عادی است .رئوفی نصب از عملیات کاهش حجم سد صحبت می کند که بخوبی در حال انجام است. موضوع قابل مشاهده بود. از رئوفی حجم آب کاهشی را می پرسم می گوید: تا همین امروز ۱۶ متر آب سد دز کاهش ارتفاع داشته است.

از آب پشت سد و سد بازدیید کردیم . دز آرام زیر اشعه خورشید و بی هیچ دغدغه ای پهن شده بود و به موجهای نرم آبها که تنش را نوازش می کردنند نگاه می کرد. خوب نگاه می کنم دز آن دزی نبود که خشمگین روستا به روستا جلو می رفت ،حالا کوتاه آمده. شاید هم خوشحال از سهم خوشایندی که از باران نصیبش شده است. باز یاد پیرزن و آشوب دلش افتادم، اشعه‌ های آفتاب یکی یکی در دز شنا می کردنند چند تکه ابر بالای سر دز درآسمان این طرف آن طرف سُر می خوردند.

به سمت اهواز حرکت می کنیم . ساعت 6 بعد از ظهر است. هوا رو به گرگ و میش می رود. 30 کیلومتر تا شعیبیه ،حالا می توانستم شالیزار پیرزن را تشخیص دهم. خبری از کشاورزان نبود کاش پیرزن را می دیدم. از آرامش دز برایش می گفتم. شاید آشوب دلش بخوابد. می گفتم دز خشمگین نیست. تا با خیال راحت فردا صبح خوشی های نو برای خودش بسازد. شالیزار ...پیرزن ...دز ... و باز ترسی در وجودم خزیدن گرفت. نکند باز... . نمی گذارم این ترس پهنا بگیرد و  سریع آرزو می کنم امسال دز دل خوشی های پیر زن را نگیرد.

* خانم شتیتی